بی اشتهایی ؛ مشکلی که می تواند تبدیل به یک بیماری جدی شود!

راهکارهای اصولی و سالم بهبود بی اشتهایی چیست؟
اشتها تمایل و علاقه به غذا خوردن است و با گرسنگی متفاوت است. گاهیاوقات فرد ممکن است گرسنه باشد اما اشتهایی برای مصرف غذا نداشته باشد که این موضوع ممکن است به دلیل بیعلاقگی به غذای دردسترس یا حتی نشان از یک مشکل جدی باشد. به هر دلیلی اگر بی اشتهایی طولانی شود، برای بدن مشکلساز خواهد بود و باید با استفاده از راهکارهایی برای افزایش اشتها تلاش کرد. بی اشتهایی طولانی مدت میتواند باعث بروز بیماریهای جدی مانند سو تغذیه، زخم معده و… شود که این موضوع اهمیت بهبود اشتها را بیشتر میکند. بی اشتهایی؛ مشکلی که میتواند تبدیل به یک بیماری جدی شود!(مکملی ها)
بررسی دلیل بی اشتهایی، اولین راهکار افزایش اشتها
در اولین قدم برای بهبود و افزایش اشتها باید دلایل این موضوع را بررسی کرد. دلایل زیادی ممکن است باعث بروز این اتفاق شوند، گاهیاوقات بیشتر از یک دلیل باعث بی اشتهایی در فرد میشود که در این شرایط حل این مشکل باید در چند مرحله انجام شود.
- بیماریهایی مانند سرماخوردگی، یبوست، عفونت
- بیماریهای روده و معده
- بیعلاقگی به غذا
- بیماریهایی مانند افسردگی، اضطراب، استرس
- مصرف بعضی داروهای خاص
- بیخوابی و خستگی
بهترین راهکارهای افزایش اشتها کدامند؟
اگر بی اشتهایی و بیمیلی به مصرف غذا به دلیل بیماری نباشد، راهکارهای سادهای برای درمان آن وجود دارد. البته افزایش اشتها به وسیله داروهای شیمیایی هم ممکن است اما به دلیل تاثیرات جانبی این داروها در بدن، بهتر است مصرف آنها آخرین گزینه برای بیمار باشد. در واقع بهتر است قبل از استفاده داروهای شیمیایی، راهکارهای اصولی و سالمی که در ادامه گفته میشوند را امتحان کرد.
مدیریت و کنترل استرس
یکی از دلایلی که تاثیر زیادی در تغییر اشتها دارد استرس و اضطراب است. این مشکل در بعضی افراد باعث پرخوری عصبی و افزایش کاذب اشتها، به خصوص میل به شیرینیجات میشود و در بعضی افراد بی اشتهایی کاذب ایجاد میکند. یادگیری روشهای کنترل استرس در افرادی که به دلیل این مشکل دچار بی اشتهایی میشوند، بهترین راهکار برای افزایش اشتها است.
غذا خوردن به همراه شخصی دیگر
یکی دیگر از مسائلی که در بی اشتهایی تاثیرگذار است، غذا خوردن به تنهایی است. به خصوص اگر این اتفاق مداوم باشد تاثیر زیادی در بی اشتهایی دارد. دعوت مهمان، تغییر محیط یا حتی رفتن به پارک و رستوران و قرار گرفتن در جمعی از افراد میتواند در افزایش اشتها موثر باشد.
تغییر سبک تغذیه
بسیاری از افراد سبک و عادت غذایی خاصی دارند و همیشه از این سبک پیروی میکنند. تکراری شدن وعدههای غذایی یکی از دلایل مهم در بی اشتهایی است و برای حل آن تنها کافی است که یک تغییر کوچک در سبک غذایی ایجاد کرد. به عنوان مثال اگر یک برنامه مشخص برای پخت غذا در هفته وجود دارد، با تغییر یک روز آن میتوان در برنامه تنوع ایجاد کرد و به افزایش اشتها کمک کرد.
استفاده از میانوعدهها
میانوعدهها تاثیر زیادی در افزایش اشتها دارند، به خصوص اگر برای تهیه آنها از مواد غذایی اشتهاآور استفاده شود. خوراکیهایی مانند میوههای ترش تاثیر زیادی در اشتهاآوری دارند. همچنین باید دقت کرد که مصرف پروتئین یا کربوهیدرات زیاد در میانوعدهها میتواند عامل بی اشتهایی و سیری فرد شود، بنابراین نباید در میانوعدهها از این مواد استفاده کرد.
جذاب کردن ظرف غذا
گاهیاوقات درمان بی اشتهایی تنها با تزئین و زیبا کردن بشقاب غذا امکانپذیر است. معمولا زمانی که غذا برای چشم جذاب باشد، معده اسید بیشتری ترشح میکند و احساس گرسنگی و میل به آن غذا بیشتر میشود. رنگارنگ بودن بشقاب غذا، استفاده از طعمهای مختلف در بشقاب، دسر یا پیشغذای جذاب در کنار غذای اصلی و استفاده از چاشنیها مانند سس، ترشی، سالاد و… سادهترین راهها برای بهبود اشتها هستند.
تقسیم وعدههای غذایی در حجم کم اما تعداد زیاد
در بعضی موارد حجم غذا باعث بی اشتهایی است، افرادی که در یک وعده مانند ناهار حجم زیادی از غذا را استفاده میکنند معمولا اشتهای کمتری برای وعدههای بعدی دارند. اگر بی اشتهایی به این دلیل باشد بهتر است که وعدهها را به چند وعده کوچک تقسیم کرد. برای این کار باید حجم غذا را در هر وعده کاهش داد و تعداد وعدهها را اضافه کرد.
کاهش استفاده از مایعات
پرهیز از استفاده بیش از حد مایعات یکی دیگر از راهکارهای طبیعی برای بهبود اشتها است. بعضی افراد علاقه زیادی به نوشیدنیها مانند آبمیوه، چای، قهوه و… دارند، مصرف زیاد این نوشیدنیها معده را پر میکند و فرد دیگر میلی برای مصرف غذای اصلی نخواهد داشت.
نوشیدنیهای خانگی و سالم برای افزایش اشتها
اولین انتخاب بیشتر افراد برای درمان بیماریها مصرف دمنوشها و داروهای خانگی است. برای بهبود اشتها هم دمنوشها و داروهای خانگی مختلفی وجود دارد که در صورت نیاز میتوان از آنها استفاده کرد.
نوشیدنی لیمو و بهلیمو
یکی از داروهای خانگی برای حل مشکل بی اشتهایی دمنوش لیمو و بهلیمو است. این نوشیدنی با استفاده از لیمو ترش تازه، عرق یا گیاه بهلیمو، عسل، آب و برگ نعناع آماده میشود. اگر برای این نوشیدنی از عرق بهلیمو استفاده شود نیازی به دم کردن آن نیست اما در صورت استفاده از گیاه بهلیمو باید تمام مواد گفته شد به غیر از لیمو ترش را در قوری ریخت و به مدت ۱۰-۱۵ دقیقه دم کرد، بعد از آماده شدن دمنوش میتوان حلقههای لیمو یا آب آن را به نوشیدنی اضافه کرد.
معجون عرقیجات معطر
ترکیب عرقیجات مختلف مانند شاهتره و کاسنی هم تاثیر زیادی در بهبود اشتها دارد. معجون این عرقیجات را میتوان به همراه آب خنک و عسل به طور روزانه قبل از وعدههای اصلی غذا استفاده کرد تا میل و اشتهای برای مصرف غذا افزایش پیدا کند.

افزایش اشتها، یک دغدغه همیشگی به خصوص برای مادران
افزایش اشتها به خصوص برای مادرانی که فرزندان کوچک و بد غذا دارند، یک دغدغه همیشگی است. راهکارهایی که در این مطلب معرفی شدند برای همه سنین قابل استفاده هستند و بهتر است قبل از مصرف داروهای شیمیایی ابتدا راهکارهای طبیعی و سالم خانگی را برای بهبود اشتها امتحان کنید. این را هم در نظر داشته باشید که باتوجه به شرایط هر فرد، یکی از این راهها ممکن است به بهبود اشتها کمک کند.
علل شایع دیگر بی اشتهایی
غیر از موارد بالا، دلایل دیگری هم برای کاهش اشتها وجود دارد که در زیر نام میبریم.
- بیماریهای جدی و شرایط خاص پزشکی، مثل بیماری کبدی یا سرطان
- عدم تعادل هورمونی (به خصوص در تیروئید)
- باکتریها یا عفونتهای ویروسی
- فشارهای روحی و عاطفی
- مصرف الکل یا مواد مخدر
- سرماخوردگی، آنفولانزا
- عوارض جانبی دارو
- عفونتهای تنفسی
- مسمومیت غذایی
- مسائل گوارشی
- رفلکس اسیدی
- بارداری
- یبوست
- آلرژی
چربیها
چربیها جزء اولین و پرکالریترین گروه درشتمغذیها به حساب میآیند. به صورت حدودی، هر گرم چربی ۹ کالری دارد. سعی کنید که چربیها را صبح و در ابتدای روز مصرف کنید تا برای تأمین انرژیتان در طول روز مورد استفاده قرار گیرد؛ در ادامه روز و نزدیک غروب هم کربوهیدرات بیشتری دریافت کنید. بهترین چربیها با کالری بالا عبارتند از:
- روغن نارگیل
- کره گاوی (گاوی که با علف پرورش داده شده باشد)
- کشمش و بادام
- کره بادام زمینی
پروتئین
مواد پروتئینی به ازای هر گرم، تقریباً ۴ کالری داشته و جزء غذاهایی است که هضمشان بیشازحد طول میکشد. مصرف پروتئین برای شما ضروری است. اگر دیرهضم بودن پروتئین، شمارا اذیت میکند، پیشنهاد میدهیم که از آنزیمهای گوارشی و مکملهای بتائین HCL استفاده کنید تا اشتهایتان برای دریافت پروتئین بیشتر شود. راهحل دیگر این است که از پروتئینهای زود هضم مانند پپتیدها استفاده کنید.
افزایش اشتها در کودکان
کم اشتهایی در کودکان میتواند مشکل آفرین باشد. خیلی اوقات بی اشتهایی کودک با یک سری تغییر عادتها برطرف میشود و کودک شما به غذا علاقهمند میشود. اگر کودک شما بدغذاست، برای افزایش اشتهای او راهکارهای زیر را به کار ببندید!
- مراقب روحیه و استرس کودک خود باشید.
- با بازی و سرگرمی، وقت غذا را برایش شاداب کنید.
- فقط به عنوان میانوعده به کودک خود شیر دهید.
- سر میز غذا صحبتهای شاد داشته باشید تا آرامش کودک حفظ شود.
- شربت آب زنجبیل و عسل برای افزایش اشتهای کودک در خانه درست کنید.
- به ذائقه و سلیقه غذایی کودک خود توجه کنید و طبق آن برایش غذا تهیه کنید.
- روی (زینک) بیشتری در رژیم کودک بگنجانید.
سبوس گندم، بادام هندی و تخمه کدو تنبل برای بهبود سطح روی در بدن مفید هستند
افزایش اشتها در نوجوانان
بههم ریختن اشتها در سن بلوغ، برای بسیاری نوجوانان پیش میآید؛ اما باید مراقب باشید که طولانی نشود. اشتهای کم و غذا خوردن به میزان ناکافی میتواند رشد نوجوان شما را تحت تاثیر قرار دهد. اگر اشتهای دختر یا پسر نوجوان شما کم شده است، مواردی مثل سلامتی جسمی و روحیه او را بررسی کنید تا مطمئن شوید که مشکل زمینهای وجود نداشته باشد.
- ترکیب آب ولرم و عسل برای افزایش اشتها را جدی بگیرید.
- شیره انگور یکی از خوشمزهترین خوراکیهاست که در افزایش اشتها هم نقش مهمی دارد، صبحها شیره انگور را با آب ولرم یا شیر ترکیب کنید و از نوجوانتان بخواهید آن را میل کند.
- میوههایی مانند گلابی، به، انجیر و سیب تاثیر زیادی در افزایش اشتهای نوجوانان دارد.
- خوردن انار هم لذتبخش است و هم اشتهاآور؛ به نوجوانان از این ترکیب بهشتی تعارف کنید.
- اگر نوجوان شما مزههای تند را دوست دارد، مقداری زنجفیل، عسل و نصف قاشق چایخوری فلفل را ترکیب کنید و به او بدهید. ترکیب زنجفیل، آبلیمو و نمک هم پیشنهاد بعدی است.
- هلههوله و خوراکیهای مصنوعی را دور بریزید یا فقط برای تنوع به سراغشان بروید.
- قبل از سرو غذا، شیرینی و شکلات به نوجوانان ندهید.
- اگر نوجوان شما یبوست دارد، آن را درمان کنید. تاخیر در اجابت مزاج میتواند باعث کم اشتهایی شود.
افزایش اشتها در سالمندان
کاهش تدریجی اشتها و میل به غذا در سالمندان یک روند طبیعی است و جای نگرانی ندارد. اما اگر این بی اشتهایی بسیار ادامه دار و شدید باشد ممکن است که سیستم ایمنی بدن سالمند ضعیف و باعث بیماری او شود. راهحلهای زیر برای افزایش اشتها به کار ببندید!
- ورزش کنید!
- پروتئین کافی مصرف کنید!
- به صورت مرتب آب بنوشید!
- روزانه ۳ واحد میوه و سبزی بخورید!
- حداقل سه وعده غذایی در روز میل کنید!
- داروهای اشتهاآور در صورت توصیه پزشک مصرف کنید!
سوالات متداول
علائم بی اشتهایی چیست؟
علائمی که نشان میدهند شما اشتهای کمی دارید عبارتند از: علاقه نداشتن به غذا، نخوردن غذاهای مورد علاقه، حذف وعدههای غذایی و تغییر وزن.
شایعترین علت بی اشتهایی چیست؟
دلایل متعددی برای کاهش اشتها وجود دارد، از جمله: عوامل جسمی (کم آبی بدن، دندان درد، جراحت و از دست دادن حس بویایی یا چشایی)، تغییرات عاطفی (اضطراب، ترس، اندوه، افسردگی، استرس و اختلال خوردن)، بیماریهای زمینهای (سرماخوردگی، عفونت، سرطان، زوال عقل، دیابت، مسمومیت غذایی، کم کاری تیروید، بیماری قلبی، ریوی، کلیوی یا کبدی و ایدز) و مصرف بعضی از داروها (آنتیبیوتیکها، داروهای شیمی درمانی، دیگوکسین، فلوکستین و هیدرالازین).
از دست دادن اشتها چه عوارضی دارد؟
بی اشتهایی در طولانیمدت باعث سوء تغذیه و کاهش وزن میشود. در نتیجه، سیستم ایمنی بدن ضعیف میشود و آنطور که باید کار نمیکند که این میتواند تهدیدکننده حیات باشد.
چه زمانی برای درمان بی اشتهایی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر این مشکل برای بیش از یک هفته طول کشید، وزنتان به طور ناگهانی کم شد یا علائم دیگری مثل خستگی، ضعف، حالت تهوع و تپش قلب را تجربه کردید، حتما با پزشک مشورت کنید.
آیا درمان بی اشتهایی با عسل و داروهای گیاهی امکانپذیر است؟
در طب سنتی از عسل، زنجبیل، نعناع و… به عنوان مواد افزایشدهنده اشتها نام برده شده است. اگر میخواهید درمان بی اشتهایی با داروی گیاهی و روشهای سنتی را امتحان کنید، با پزشک مشورت کنید (به خصوص اگر بیمار هستید یا دارو مصرف میکنید).
آیا کم اشتهایی نشانه بارداری است؟
کاهش اشتها در سه ماهه اول بارداری شایع است، چون بدن شما برای کمک به رشد جنین دچار تغییر و تحول میشود. در نتیجه، تغذیه شما هم میتواند تغییر کند. بهعلاوه، ممکن است حالت تهوع یا استفراغ (تهوع صبحگاهی) داشته باشید که این روی غذا خوردن شما تاثیر میگذارد. اگر این تغییرات به قدری شدید هستند که شما را از غذا خوردن و دریافت مواد مغذی مورد نیاز بدن بازمیدارند، برای درمان بی اشتهایی در بارداری با پزشک خود تماس بگیرید.
سخن پایانی
در هر سنی که هستید باید کم اشتهایی را جدی بگیرید؛ چراکه ممکن است باعث بیماری و کاهش وزن آسیب زننده شود و سلامتی روحی و جسمی شما را تحت الشعاع قرار دهد. در این مطلب همه راهکارهای افزایش اشتها و مبارزه با بی اشتهایی را معرفی کردیم. با انجام و رعایت این راهکارها به افزایش اشتها و حال بهتر خواهید رسید.